Vinski put Niš - Knjaževac

Foto: Pexels Foto: Pexels

Vinski put Niš – Knjaževac nalazi u centralnom delu jugoistočne Srbije, prolazi kroz južni deo vinogradarskog rejona Tri Morave (Ražanjsko vinogorje), kroz rejon Niš koji obuhvata šest vinogorja i Knjaževački rejon sa četiri vinogorja. Na ovom vinskom putu je i rejon Nišava sa tri vinogorja, a za obilazak puta predlažemo četiri vinske ture: Niš, Knjaževac, Pirot i Ražanj.

Rejon Niš smešten je između planina Jastrebac, Ozren, Svrljiških planina i Suve planine, a obuhvata vinogradarske terene u kotlinama donjeg sliva reke Nišave i donjih slivova reka Južne Morave i Moravice. Čine ga šest vinogorja: Sokobanjsko, Aleksinačko, Žitkovačko, Čegarsko, Kutinsko i Svrljiško. Vinogorja i vinogradi su na nadmorskoj visini od 200 do 450 metara.

tipicna vina nis
 Tipična vina na Noško - Knjaževačkom vinskom putu

Centar rejona je grad Niš udaljen od Beograda 237 km i treći po veličini u Srbiji u kome živi oko 300.000 stanovnika. U antičkom gradu Naisu rođeni su rimski carevi Konstantin Veliki i Konstancije III, a Konstantin I sagradio je carsku vilu Medijana (3-4. vek) gde su sačuvani izvanredni mozaici dok je njegova Bazilika iz 4. veka jedan od najstarijih hrišćanskih spomenika na svetu.

Ranohrišćanska grobnica sa freskama iz 6. veka, verski objekti, crkve i džamije, brojni srpski pravoslavni manastiri, Latinska crkva iz 11. veka koja spada u retke očuvane spomenike iz prednemanjićkog perioda kao i Sinagoga iz 1695. godine dokaz su procvata duhovne kulture i tradicije na ovom prostoru tokom milenijuma.

stambol kapija
Stambol kapija, glavni ulaz u nišku tvrđavu (17. vek)

Niška tvrđava (17. vek) i Ćele kula (19. vek), jedinstveni spomenik sa lobanjama srpskih ustanika uzidanim u kulu, brdo Čegar, stari urbani deo grada Kazandžijsko sokače, uz Narodni muzej i nekoliko zanimljivih galerija, te Nišku banju, Topilo i Soko banju u okolini pružaju velike mogućnosti za procvat turizma. Čuvena su brojna izletišta, klisure, veliki broj otvorenih voda i jezera dok su poseban začin značajne filmske, književne i muzičke manifestacije. U Sićevu je najstarija likovna kolonija u zemlji, koju je osnovala Nadežda Petrović dok se svake godine u Niškoj tvrđavi održava „Sajam vina, rakije i vinskog turizma".

Popis iz 2012. godine ukazuje da u Niškom rejonu ima 1.064 hektara vinograda sa vinskim sortama. Trenutno je registrovano šest vinarija, ali veliki broj gazdinstava tradicionalno proizvodi vino za sopstvene potrebe. U vinu su prisutne domaće sorte prokupac, vranac, bela i crna tamjanika, župljanka, graševina, plovdina i neoplanta, a od internacionalnih: sovinjon, traminac, italijanski rizling, merlo, kaberne, frankovka i druge. Po kvalitetu ističu se: Podrum Malča, Izba Jovanović, Status, te podrumi vina Kratina i Lindžer.

Od gastronomskih specijaliteta najpoznatiji su: niški burek, razni mezetluci i jedinstven roštilj uz sveže salate i paprike na više načina.

Malca 134 00080
Lokalni specijaliteti u vinariji Vinski podrum Malča

Vinska tura Niš započinje ili završava u vinariji Vinski podrum Malča u istoimenom selu gde je nekad bila jedna od najstarijih vinogradarskih zadruga u Srbiji. Iako je kapacitet vinarije nekoliko miliona litara, objekat je posvećen vinskom turizmu, a obilazak vodi kroz istoriju vinarenja i kroz četiri vinske kuće: Rimska sa amforama, Nemanjića kuća koja je posvećena velikim bačvama, Jugoslovenska kuća i Savremena vinarija. Prostrani restoran nudi domaće nacionalne i lokalne specijalitete uz sopstvena vina, pa i ona iz amfore. 

Porodična vinarija Izba Jovanović u selu Vele Polje severnije od Niša neguje isključivo sortu merlo od koje pravi  vrhunsko vino.

IZBA JOVANOVIĆ MERLOT 2017 DJI 0020 1 result
Zasadi merloa vinarije Izba Jovanović

Vinarija Status u Svrljigu poseduje vinograde na 530 metara nadmorske visine i jedinstven je vinski objekat. Vina se služe u Podrumu Malča dok je vinarija istovremeno i sirćetana. U Podrumu Živković u selu Malošište jugozapadno od Niša, mogu se probati izvanredne voćne rakije i vina iz knjaževačkog kraja dok su na ulasku u Sićevačku klisuru Podrum Kratina i Vinarija Lindžer koje nude vina od tradicionalnih sorti grožđa u prelepom prirodnom ambijentu.

Vinski rejon Knjaževac okružuju planine Deli Jovan, Crni Vrh, Malinik, Rtanj, Tupižnica (1.160 m), Tresibaba, kao i obronci Stare planine. Po Popisu poljoprivrede iz 2012. godine, ima 958 hektara vinskih sorti, a pravi predstavnik rejona je rajnski rizling. Gaje se stare sorte kavčina, plovdina, rkaciteli i župljanka, a odlično uspevaju i sovinjon, šardone, vranac, pino noar, frankovka, kaberne, širaz i druge. Knjaževački vinari su upisani u sistem geografskog porekla i kvaliteta vina sa oznakom „Knjaževac".

setalista art
Foto: TO Knjaževac

Centar rejona je Knjaževac u kome živi oko 20.000 stanovnika a kog su zvali „Srpska Venecija“ i „Mali Pariz“ zbog sedam mostova preko Svrljiškog i Trgoviškog Timoka. U rimsko doba poznat pod imenom Timacum Minus, današnje ime dobio je 1859. po knezu Milošu Obrenoviću. Stara čaršija u kojoj su bile zanatske i trgovačke radnje živopisnih fasada,

Muzej grada Knjaževca, Zavičajni muzej pružaju uvid kako se nekad živelo u ovom delu Srbije. U selu Ravna je interesantan arheološki etno park, u blizini je i lapidarijum sa rimskim spomenicima. U kasnoantičkom lokalitetu Timacum minus otkriven je kip Dionisa, Rimskog boga vina, dok se u podrumu jedne od etno kuća nalazi muzej vina sa vinotekom.

zavicajni muzej knjazevac 17
Zavičajni muzej Knjaževac nalazi se u zgradi koja je sagrađena 1906. godine u vlasništvu porodice Sibinović. Danas je spomenik kulture 

U blizini Knjaževca u selu Donja Kamenica je crkva Svete Bogorodice sa freskama iz 14. veka dok je manastir Svete Trojice (1457.) na obroncima Stare planine, kao i manastir Svetog Onufrija iz XV veka. U blizini su brojna izletišta, termalni izvor i kompleks bazena Banjica kod sela Rgošt, a klisura Ždrelo u blizini sela Stogazovac poznata je kao „knjaževački meteori“. Od gastronomske ponude čuven je Knjaževački roštilj i specijaliteti od jagnjetine.

Rejon ima veoma dugu tradiciju u proizvodnji vina ali se komercijalnom proizvodnjom vina i vinskim turizmom trenutno bave samo četiri vinarije.

Vinska tura Knjaževac prolazi kroz Potrkanjsko, a tu su još i  Borsko, Boljevačko i Zaječarsko vinogorje. Vinarija Jović iz Potrkanja na svega nekoliko kilometara od Knjaževca lider je u prozvodnji vrhunskih vina, kao i čuvene Višnjice dok je njihova degustaciona sala nezaobilazno mesto za hedoniste i vinske turiste.

vinarija Jovic 095 00079
Oslonjena na višegeneracijsku porodičnu tradiciju i posebnost potrkanjskog vinogorja, Vinarija Jović

Vinarija Todorović pravi vina od internacionalnih sorti. Obe vinarije naginju organskoj proizvodnji grožđa. Porodični Podrum Urošević iz sela Ravna nudi vina od lokalnih sorti proizvedena na tradicionalni način, dok je obnovljeni nekadašnji vinski gigant Podrum Džervin 1927, naslednik Vinogradarsko-zemljoradničke zadruge u Knjaževcu osnovane 1927. godine lider je u proizvodnji kvalitetnih vina po povoljnim cenama.

Vinska tura Pirot prolazi Nišavskim rejonom kroz Pirotsko, a tu su i Belopalanačko i Babušničko vinogorje. Rejon se prostire oko reke Nišave. Prema popisu iz 2012. godine ima 433 hektara sa vinskim sortama, a gaje se i plovdina, smederevka i frankovka. Proizvodnja je uglavnom namenjena za sopstenu upotrebu.

Grad Pirot na reci Nišavi podignut je na antičkom putu Via Militaris ili Carigradskom drumu. Najinteresantniji spomenici su tvrđava Kale ili Momčilov grad (1371-1389), Muzej Ponišavlja sa kolekcijom pirotskih ćilima u kući porodice Hristić, najbolje očuvani spomenik tradicionalne stambene arhitekture.

74469741 10158002106704206 501336160774127616 n
Pirotska tvrđava Kale (Momčilov grad) (1371-1389)    Foto: Facebook @tvrdjavapirot 

Brojne crkve i manastiri biseri su arhitekture Srpske pravoslavne crkve. Grad je okružen brojnim rekama i izletištima a tu su i tri jezera: Zavojsko, Krupačko i Sukovsko jezero. Vodopad Bigar na putu Pirot - Knjaževac je atrakcija u blizini Kalne, kao i skijalište na Staroj planini. Gastronomsku ponudu čine specijaliteti od jagnjetine, peglana kobasica, pirotski kačkavalj. Komercijalnom proizvodnjom vina i vinskim turizmom trenutno se bavi samo porodična Vinarija Savić u Pirotu. U maloj degustacionoj sali nude meze od peglane kobasice i pirotskog kačkavalja, kvalitetna vina od tamjanike, šardonea, sovinjona i kabernea.

Vinska tura Ražanj uz autoput E75 prolazi kroz Ražanjsko vinogorje i pripada rejonu Tri Morave.
Komercijalnom proizvodnjom vina i vinskim turizmom bave se MV Vinarija u Stalaću koja na tradicionalni način proizvodi sertifikovana organska oranž vina od tamjanike i šardonea, ali i merloa, kabernea i frana. Čaša vina i priča u selu Pretrkovac kod Ražnja sa hranom od lokalnih namirnica uparuje vina od sorte panonija, ali i od organskog grožđa tamjanika i merlo.

TODOROVIĆ Knjaževac DSC09859 result

Vinarija Aleksandar Todorović iz sela Lipovac kod Ražnja nudi originalna i specifična kvalitetna vina od sorti župljanka, grašac, prokupac, sovinjon i merlo rađena na tradicionalni način sa odležavanjem na talogu.  |

Vinski Put Pomoravlje FINAL

Mapu vinskog puta Niš-Knjaževac preuznite OVDE
Foto: B, Vidović, arhiva
nazad na vrh

Srodni tekstovi

Pitajte somelijera

  • Ukoliko imate pitanja u vezi izbora vina ili ostalih artikala u online prodavnici Vino.rs nudimo vam stručnu pomoć naših somelijera. Pitanja možete postaviti pozivom na telefon 064 111 8279 ili slanjem na mail adresu i naslovite sa PITAJTE SOMELIJERA! Odgovor će te dobiti u roku od jednog radnog dana.

O nama